RUBRIQUES
MERE DE L’UNIVERS !
Mère de l'univers !
Ton vent natal d’Albanie
Voyage désormais dans la lumière
A la croisée de nos solitudes.
Ton vent vertical de béatitude
Souffle sur la plaine
A l'effigie de nos ivresses muettes,
Et ton rire chuchoté
Qui transporte les montagnes
De nos libertés confisquées
Par des cris sataniques,
Nés sur le socle affolé
De nos multiples intolérances !
Ismail Kadaré
Colloque International
POST - SCRIPTUM
SUR LA DICTATURE
Un essai - document écrit par Vasil Qesari qui
raconte l'Albanie totalitaire
( PDF en langue albanaise )
( Një libër mbi totalitarizmin
në ish-Shqiperinë staliniste.
Klikoni për ta lexuar )
44 JOUR
TELEBLEU
Ce
livre de l'auteur Vasil Qesari, publié en Albanie en mars 2000 et présenté au Salon International du Livre à Paris, raconte l'histoire d'un journaliste albanais, engagé dans un combat
pour la liberté et l'indépendance de la presse et de l'information publique dans un pays, connu pour son fanatisme idéologique et le dogmatisme stalinien ( Le livre est en format PDF en langue
albanaise ).
Qeparo est le plus beau village de la riviera albanaise. Là sont nés mes ancêtres, là se trouvent les ruines de la maison de mes parents. J' y ai passé les années de mon
enfance. Là-bas j’ai découvert pour la première fois la magie de la mer, la beauté des couchers de soleil, le vent du sud plein d’arômes iodés, ainsi que le vent d'hiver, rempli de la fraîcheur
des montagnes ..
.
VLORA
Vlora est ma ville natale. Je suis né là, à l’aube d’un jour de novembre, "tombant" sur les mains de une sage-femme italienne. La ville, actuellement a plus de 100.000 habitants et se situe dans la partie du sud-ouest d'Albanie, sur la côte de l'Adriatique...( Clic sur image ! )
LA RIVIERA
La riviera albanaise est la plus belle zone touristique en Albanie. Elle s’étend sur une longueur de 100 km le long du littoral, entre la baie de Vlora et le point méridional le plus extrême de
la côte, aux confins avec la Grèce ...
NOSTALGIE ( Nostalgji )
Dimanche 12 mars 2006
7
12
/03
/Mars
/2006
18:40
KUR ALBANO KENDONTE "LIBERTA" ...
( Marre nga libri "Kur degjonim kenget italiane" )
Nga Vasil QESARI ...
Sa kujtime me sillnin kenget e Albanos ! Ai ishte nje prej kengetareve te dashur te rinise sime. Disa episode dhe histori te asaj moshe, kishin lidhje edhe me melodite dhe permbajtjen e teksteve te tij muzikore. Njezet e ca vjet perpara, mikja ime nga Malta, Antoinette Xerri me kish derguar nje fotografi te Albanos dhe une e ruaja ate si nje kujtim mjaft te cmuar. Ne ate kohe, Antoinette preferonte sidomos kengen e tij "Duke menduar per ty" ( Pensando a te ) e, une sa here qe kisha rast t'a degjoja kujtoja jo vetem ate, por edhe detin blu, plazhin dhe ditet e nxehta te
veres ne Vlore. Ne ato vite tashme te shkuara, te mbledhur grumbull aty mbi reren e nxehte te
plazhit te Ujit te Ftohte, e vetmja kenaqesi e madhe e jona, ishte te degjonin emisionet muzikore italiane.
Ne ate rrip te ngushte bregdeti te cilin vlonjatet e quanin "Plazhi i Ri", bashke me kaltersine dhe klithmat e pulbardhave, perziheshin edhe qindra tinguj muzikore e motive te fshehta dhe gjithe kjo atmosfere, dukej sikur i perkiste nje planeti tjeter. Degjimi i kengeve te huaja ishte natyrisht i ndaluar dhe i denueshem por aty, cuditerisht, ajo kishte nje "qytetari" te plote. E kjo gje ishte bere problem. Disa here, ne mbledhjet e tyre grupet e kontrollit te rinise kishin ngritur shqetesimin se ne plazhet e qytetit, te rinjte degjonin kenge te "degjeneruara" borgjeze. Bile, disa here ishin organizuar edhe aksione per kapjen dhe demaskimin e atyre qe guxonin te mbanin radiot ne stacione te huaja, por kjo gje nuk kish dhene rezultate.
Ne periudhen pas Pleniumit te IV-te te PPSH kunder shfaqjeve te huaja (1974), grupet e kontrollit te rinise u zevendesuan me patrulla policesh te cilet inspektonin neper plazhet e qytetit per ndalimin e degjimit te kengeve huaja, por edhe ajo mase nuk pat dhene rezultatet e pritura per autoritetet. Ne fakt, ish e vertete qe patrullat e policise kishin kapur ca grupe te rinjsh dhe u kishin thyer ne vend tranzistoret ( radiot e dores me bateri ) m’u perpara turinjve. Po ashtu, ishin bere edhe shume "flete - rrufe" ne qender te qytetit si edhe qene thirrur prinderit e tyre ne Komitetin e Partise te rrethit, por prape fenomeni ne fjale, nuk qe ndaluar. Kenget e huaja e, sidoms, ato italiane, vazhdonin te degjoheshin neper plazhet e Vlores ...
Keshtu qe nene cadrat e diellit, te vjetra e te dala boje, ( buze te njejtit det qe vetem 80 milje me larg lagte brigjet e nje vendi tjeter krejt ndryshe nga ai i yni ) vinin nepermjet eterit, degjoheshin e mesoheshin permendesh melodite dhe kenget e "Disqve te veres" ( Un disco per l'estate ) me kenget e paharruara te Mines, Celentanos, Morandit, Albanos, Ekip '84, Dik - Dik, Fausto Lealit, Rita Pavones, Bobby Solos e shume te tjereve... .
.. Keto kujtime mbliksen pastaj, me ato te viteve te jetes studentore atehere kur guxonim te mbanim pak favorite dhe floke te gjate e kur enderronim te ndiqnim moden e huaj, te cilen e shihnim nepermjet televizionit italian. Atehere kur kenga e Albanos dhe e te tjereve, ishin bere pasioni dhe ngushellimi i brezit tone. Diteve te premte ne oren trembedhjete, salla e leksioneve te kursit tone te letersise, pothuajse pergjysmohej nga qe shume prej nesh rendnin nder miq, ta aferm apo ne konvikt per te ndjekur emisionin "Hit parade" te Lelio Lutazzi-t. Ndersa ne 3 netet e festivalit te Sanremos, i cili mbahej ne cdo fund viti, ne mblidheshim fshehurazi ne dhomen 32 te godines 14 te qytetit "Studenti" per te ndjekur netet e tij magjike. Ishin skena hareje, te papershkruara e njekohesisht "ilegaliteti", te cilat mund ti paguanim shtrenjte e qe na kujtonin degjimin e fshehte te BBC-se, gjate viteve te luftes se II -te boterore ...
Vera e vitit 1987. - Ne Shqiperine staliniste dhe te izoluar krejtesisht nga bota, ne menyre te heshtur e pa buje, ne Sarande "hyn" papritur nga Korfuzi, kengetari i njohur italian Albano Carisi - Albano kish ardhur ne Shqiperi ! Ky lajm nuk ish dhene as ne emisionin qendror te lajmeve te radiotelevizionit e, sigurisht, as ne faqet e gazetave zyrtare te kohes. Jo! Ishte dhene fare shkurt ne nje kronike te filmuar, ne "Rubriken sportive" ( ? ). Nje kinezeri tipike e kohes, por njekohesisht edhe dicka e pabesueshme. E c'kuptim kish valle nje lajm i tille ne nje emision sportiv? Pse dhe cili ishte nenteksti i tij? Punet, me sa dukej, kishin rrjedhur keshtu: Gjate veres se vitit 1987, kengetari i njohur italian Albano Carisi, qe duke kaluar pushimet se bashku me familjen ne ishullin e Korfuzit, ne Greqi.
Se bashku me ate ndodhej edhe i ati i cili, gjate luftes italo - greke kish qene ushtar ne Shqiperi. Per atin e Albanos qe pa vullnetin e tij, kish kaluar disa vite te rinise ne rradhet e ushtrise fashiste ne Shqiperi, ishte dicka e rralle ne se mund te vizitonte malet e Kelcyres e Permetit, aty ku ne luftime te ashpra me greket, kishin rene shume nga shoket e batalionit te tij. Per ate, kjo gje nuk ishte thjesht nostalgji, por edhe nje deshire e vjeter e parealizuar kurre. Por, ne Shqiperine e asaj kohe, nga jashte vendit s’mund te hynte as "miza". Ishte me lehte te enderroje te shkoje ne Hene, se sa te mund te kaperxeje kufijte e atij vendi misterioz dhe te izoluar krejtesisht nga bota. Ne te s’mund te hynte askush. As vete Nene Tereza shqiptare e cila qe nderuar me cmimin e larte Nobel, e lere pastaj, i ati i Albanos ! Megjithate, Albano krejtesisht jashte "realitetit" te vendit perballe Korfuzit, e kish marre mundimin t’a bente nje tentative.
Pra, vete Albano ( i cili mbante ate emer jo rastesisht por, pikerisht nga qe i ati kish dashur te perjetesonte nepermjet tij, vitet e dhembeshme te aventures shqiptare ), pat telefonuar direkt e ne ambasaden tone ne Athine. Kjo e fundit, e corientuar plotesisht nga kerkesa e tij per te hyre ne territorin shqiptar e per te kryer aty nje vizite private, qe lidhur urgjent me ministrine e jashtme ne Tirane. Ne raste te kesaj natyre, te cilet edhe ndodhnin njoftimi ishte formal por, per cudi nga ministria lajmi qe cuar gjer tek Ramiz Alia i cili, perfundimisht, kish dhene "viston"qe Albano i shoqeruar me te atin, te lejohej te hynte ne territorin shqiptar ( vetem ata te dy e askush tjeter nga familja ! ) dhe te kryente keshtu nje vizite disa oreshe, ne zonen e Sarandes, Gjirokastres e Permetit.
Sic me ka treguar aso kohe, vete drejtuesi i "Rubrikes sportive" ne radio Ahmet Shqarri, i cili realizoi edhe kroniken e shkurter mbi ardhjen e Albanos ne Shqiperi, ai ato dite ndodhej ne Sarande per te realizuar nje emision per kampionatin kombetar te notit. Ishte mbasdite, kohe pushimi kur, nga redaksia e tij ne Tirane, i kishin telefonuar urgjentisht per te pergatitur nje kronike te shkurter, rreth vizites se Albanos ne ate qytet. Por, c’ishte ajo vizite e nje kengetari italian, ne Shqiperi ? Si valle mund te lejohej kjo? Mos valle, ky sinjal donte te thoshte se kishim te benim me nje shenje zbutje ne politiken e jashtme te vendit ? Nje sinjal per ndryshime ? Nje tentative per t’u hapur ? Nje politike si ajo e "ping-pongut" te kinezeve ? Jo !... Arsyeja ishte gjetke !
Ne fakt, vetem dy - tre muaj me pare, kish ndodhur nje skandal i madh i cili i kish hapur Shqiperise mjaft telashe diplomatike. Nje ushtar i rojeve bregdetare te kufirit ne Ksamil, kish qelluar me bresheri kallashnikovi mbi nje motoskaf, i cili u qe afruar pa dashje brigjeve shqiptare. Per pasoje, nje turist francez kish mbetur i vrare dhe « incidenti » ne fjale kish bere buje te madhe. Mediat perendimore, pas shume vitesh heshtje, pas kesaj ngjarje ishin kujtuar ti benin jehone realitetit shqiptar duke e percaktuar ate si vend barabar, plotesisht e mbyllur ne vetvete e me nje popull te shtypur nga nje regjim tiranik stalinist. Me pas, kishin vijuar disa nota te ashpra ne ministrine e jashtme shqiptare e marredhenjet e "vjetra" me Francen qene acaruar jashte mase.
Keshtu qe, kerkesa e Albanos per te vizituar Shqiperine, kish qelluar pikerisht ne ate klime shqetesuese dhe, autoritetet shqiptare per t’i dhene botes nje "imazh" tjeter, ishin bere cuditerisht "zemergjera", me shpresen se kjo gje do ndikonte disi ne permiresimin e imazhit te vendit. Kjo u be e mundur pra, edhe vizita e pare e Albanos dhe atit te tij ne Shqiperi, ngjarje e cila u pasqyrua ne televizion me nje interviste nje minuteshe, ku te dy shprehnin kenaqesine qe ndodheshin ne kete vend te panjohur i cili ndodhej aq afer vendit te tyre, Italise. Por, a ish valle nje paradoks apo rastesi qe, pikerisht dy vjet para se ne Tirane te hiqej zvarre monumenti i tiranit dhe diktatura te jepte shpirt, ne kryeqytetin shqiptar te lejohej pikerisht nje koncert i Albanos me bashkeshoreten e asaj kohe, Rominen ? Shume njerez pyesnin te habitur :
Si ishte e mundur kjo ? Qe enderr apo e vertete ? Si mund te lejoheshin kengetare e kenge, te cilet gjer ne ate kohe, ishin anatemuar egersisht nga regjimi ? Kenge te cilat ishin ndaluar se bashku me ndjekjen e vete programeve te televizionin italian si edhe te cdo gjeje tjeter qe vinte nga perendimi ? Nje koncert ne qender te Tiranes, ne zemren e « keshtjelles » se vetme socialiste ne bote, perkundrejt betimit se ne vend s’do lejoheshin kurre te hynin "derra e dosa", sic kish thene edhe vete shoku Enver ? E cfare do kendonte Albano ne ate koncert ? Kenge dashurie ? Asaj ndenje qe ne Shqiperi s’i kendohej kurre Po ! Albano e Romina do te jepnin nje koncert ne Tirane. E, njerezit vrisnin mendjen te gjenin nje hamendje, nje shpjegim. Mos valle, pushteti po e "leshonte" pak litarin ?
Por, vendimi per te lejuar nje gje te tille, me sa dukej kishte disa arsye. Se pari, per te krijuar per boten e jashtme imazhin se, Shqiperia nuk ishte nje bunker i rrethuar me tela me gjemba. Perkundrazi, qe nje vend ku njerezit jetonin "normalisht", te qete e te lire. Nje vend, ku u kendohej lirisht ndenjave me intime njerezore, perfshire edhe dashurine e, pervec kesaj ajo qe ishte me e rendesishme, me nje veprim te tille i hidhej nje "kocke" edhe brezit te ri, e cila po shfaqte hapur shenja rebelimi… Asaj rinie te percelluar e mpakur nga dielli i aksioneve dhe era e ftohte e zboreve ushtarake. Asaj rinie qe per dekada te tera i kishin mohuar e vrare ndenjat, i kishin vrare vete jeten.
Asaj rinie e cila nuk duronte dot me, por priste rastin te shperthente, te bente dicka ose, ndryshe, te vdiste pergjithmone. Pra, ata, donin qe keshtu t’i hidhnin nje "kocke" apo nje "sheqerke" asaj, rinise se mrekullueshme shqiptare.T’i a hidhnin dhe ti thoshnin ne menyre tinzare : Per kete, ke enderruar gjithe jeten, ti ? Per nje koncert me kenge ne mes te Tiranes. Nje koncert "dal vivo" ? Per nje kengetar rock apo pop ? Ah, po kjo s’eshte fare problem ! Ja ku po u a sjellim. Po, pse, xhanem, s’na keni thene qysh me pare ? … Por, kur ne stadiumin "Qemal Stafa" te mbushur plot e perplot si kurre ndonje here tjeter, Albano dhe Romina dolen ne skene e nisen te kendoje kengen rrenqethese "Liberta" e, ne shkallet e tij u ngriten ne kembe njeheresh me mijra e mijera vete te cilet, te ndezur nga entusiazmi kishin djegur e valvitur kemishat e tyre te perflakura duke e kthyer keshtu koncertin ne nje manifestim e shperthim politik, atehere autoritetet ndofta e kishin kuptuar perfundimisht se, pertej kengeve se Albanos, pertej kengeve aq te dashura italiane, pertej melodise dhe kushtrimit te saj, njerezit donin mbi gjithecka ate, te bekuaren, ta adhuruaren, te shumeprituren, te enderruaren, magjiken : LIRI …
( Marre nga libri "Kur degjonim kenget italiane" )
Nga Vasil QESARI ...
Sa kujtime me sillnin kenget e Albanos ! Ai ishte nje prej kengetareve te dashur te rinise sime. Disa episode dhe histori te asaj moshe, kishin lidhje edhe me melodite dhe permbajtjen e teksteve te tij muzikore. Njezet e ca vjet perpara, mikja ime nga Malta, Antoinette Xerri me kish derguar nje fotografi te Albanos dhe une e ruaja ate si nje kujtim mjaft te cmuar. Ne ate kohe, Antoinette preferonte sidomos kengen e tij "Duke menduar per ty" ( Pensando a te ) e, une sa here qe kisha rast t'a degjoja kujtoja jo vetem ate, por edhe detin blu, plazhin dhe ditet e nxehta te
veres ne Vlore. Ne ato vite tashme te shkuara, te mbledhur grumbull aty mbi reren e nxehte te
plazhit te Ujit te Ftohte, e vetmja kenaqesi e madhe e jona, ishte te degjonin emisionet muzikore italiane.Ne ate rrip te ngushte bregdeti te cilin vlonjatet e quanin "Plazhi i Ri", bashke me kaltersine dhe klithmat e pulbardhave, perziheshin edhe qindra tinguj muzikore e motive te fshehta dhe gjithe kjo atmosfere, dukej sikur i perkiste nje planeti tjeter. Degjimi i kengeve te huaja ishte natyrisht i ndaluar dhe i denueshem por aty, cuditerisht, ajo kishte nje "qytetari" te plote. E kjo gje ishte bere problem. Disa here, ne mbledhjet e tyre grupet e kontrollit te rinise kishin ngritur shqetesimin se ne plazhet e qytetit, te rinjte degjonin kenge te "degjeneruara" borgjeze. Bile, disa here ishin organizuar edhe aksione per kapjen dhe demaskimin e atyre qe guxonin te mbanin radiot ne stacione te huaja, por kjo gje nuk kish dhene rezultate.
Ne periudhen pas Pleniumit te IV-te te PPSH kunder shfaqjeve te huaja (1974), grupet e kontrollit te rinise u zevendesuan me patrulla policesh te cilet inspektonin neper plazhet e qytetit per ndalimin e degjimit te kengeve huaja, por edhe ajo mase nuk pat dhene rezultatet e pritura per autoritetet. Ne fakt, ish e vertete qe patrullat e policise kishin kapur ca grupe te rinjsh dhe u kishin thyer ne vend tranzistoret ( radiot e dores me bateri ) m’u perpara turinjve. Po ashtu, ishin bere edhe shume "flete - rrufe" ne qender te qytetit si edhe qene thirrur prinderit e tyre ne Komitetin e Partise te rrethit, por prape fenomeni ne fjale, nuk qe ndaluar. Kenget e huaja e, sidoms, ato italiane, vazhdonin te degjoheshin neper plazhet e Vlores ...
Keshtu qe nene cadrat e diellit, te vjetra e te dala boje, ( buze te njejtit det qe vetem 80 milje me larg lagte brigjet e nje vendi tjeter krejt ndryshe nga ai i yni ) vinin nepermjet eterit, degjoheshin e mesoheshin permendesh melodite dhe kenget e "Disqve te veres" ( Un disco per l'estate ) me kenget e paharruara te Mines, Celentanos, Morandit, Albanos, Ekip '84, Dik - Dik, Fausto Lealit, Rita Pavones, Bobby Solos e shume te tjereve... .
.. Keto kujtime mbliksen pastaj, me ato te viteve te jetes studentore atehere kur guxonim te mbanim pak favorite dhe floke te gjate e kur enderronim te ndiqnim moden e huaj, te cilen e shihnim nepermjet televizionit italian. Atehere kur kenga e Albanos dhe e te tjereve, ishin bere pasioni dhe ngushellimi i brezit tone. Diteve te premte ne oren trembedhjete, salla e leksioneve te kursit tone te letersise, pothuajse pergjysmohej nga qe shume prej nesh rendnin nder miq, ta aferm apo ne konvikt per te ndjekur emisionin "Hit parade" te Lelio Lutazzi-t. Ndersa ne 3 netet e festivalit te Sanremos, i cili mbahej ne cdo fund viti, ne mblidheshim fshehurazi ne dhomen 32 te godines 14 te qytetit "Studenti" per te ndjekur netet e tij magjike. Ishin skena hareje, te papershkruara e njekohesisht "ilegaliteti", te cilat mund ti paguanim shtrenjte e qe na kujtonin degjimin e fshehte te BBC-se, gjate viteve te luftes se II -te boterore ...
Vera e vitit 1987. - Ne Shqiperine staliniste dhe te izoluar krejtesisht nga bota, ne menyre te heshtur e pa buje, ne Sarande "hyn" papritur nga Korfuzi, kengetari i njohur italian Albano Carisi - Albano kish ardhur ne Shqiperi ! Ky lajm nuk ish dhene as ne emisionin qendror te lajmeve te radiotelevizionit e, sigurisht, as ne faqet e gazetave zyrtare te kohes. Jo! Ishte dhene fare shkurt ne nje kronike te filmuar, ne "Rubriken sportive" ( ? ). Nje kinezeri tipike e kohes, por njekohesisht edhe dicka e pabesueshme. E c'kuptim kish valle nje lajm i tille ne nje emision sportiv? Pse dhe cili ishte nenteksti i tij? Punet, me sa dukej, kishin rrjedhur keshtu: Gjate veres se vitit 1987, kengetari i njohur italian Albano Carisi, qe duke kaluar pushimet se bashku me familjen ne ishullin e Korfuzit, ne Greqi.
Se bashku me ate ndodhej edhe i ati i cili, gjate luftes italo - greke kish qene ushtar ne Shqiperi. Per atin e Albanos qe pa vullnetin e tij, kish kaluar disa vite te rinise ne rradhet e ushtrise fashiste ne Shqiperi, ishte dicka e rralle ne se mund te vizitonte malet e Kelcyres e Permetit, aty ku ne luftime te ashpra me greket, kishin rene shume nga shoket e batalionit te tij. Per ate, kjo gje nuk ishte thjesht nostalgji, por edhe nje deshire e vjeter e parealizuar kurre. Por, ne Shqiperine e asaj kohe, nga jashte vendit s’mund te hynte as "miza". Ishte me lehte te enderroje te shkoje ne Hene, se sa te mund te kaperxeje kufijte e atij vendi misterioz dhe te izoluar krejtesisht nga bota. Ne te s’mund te hynte askush. As vete Nene Tereza shqiptare e cila qe nderuar me cmimin e larte Nobel, e lere pastaj, i ati i Albanos ! Megjithate, Albano krejtesisht jashte "realitetit" te vendit perballe Korfuzit, e kish marre mundimin t’a bente nje tentative.
Pra, vete Albano ( i cili mbante ate emer jo rastesisht por, pikerisht nga qe i ati kish dashur te perjetesonte nepermjet tij, vitet e dhembeshme te aventures shqiptare ), pat telefonuar direkt e ne ambasaden tone ne Athine. Kjo e fundit, e corientuar plotesisht nga kerkesa e tij per te hyre ne territorin shqiptar e per te kryer aty nje vizite private, qe lidhur urgjent me ministrine e jashtme ne Tirane. Ne raste te kesaj natyre, te cilet edhe ndodhnin njoftimi ishte formal por, per cudi nga ministria lajmi qe cuar gjer tek Ramiz Alia i cili, perfundimisht, kish dhene "viston"qe Albano i shoqeruar me te atin, te lejohej te hynte ne territorin shqiptar ( vetem ata te dy e askush tjeter nga familja ! ) dhe te kryente keshtu nje vizite disa oreshe, ne zonen e Sarandes, Gjirokastres e Permetit.
Sic me ka treguar aso kohe, vete drejtuesi i "Rubrikes sportive" ne radio Ahmet Shqarri, i cili realizoi edhe kroniken e shkurter mbi ardhjen e Albanos ne Shqiperi, ai ato dite ndodhej ne Sarande per te realizuar nje emision per kampionatin kombetar te notit. Ishte mbasdite, kohe pushimi kur, nga redaksia e tij ne Tirane, i kishin telefonuar urgjentisht per te pergatitur nje kronike te shkurter, rreth vizites se Albanos ne ate qytet. Por, c’ishte ajo vizite e nje kengetari italian, ne Shqiperi ? Si valle mund te lejohej kjo? Mos valle, ky sinjal donte te thoshte se kishim te benim me nje shenje zbutje ne politiken e jashtme te vendit ? Nje sinjal per ndryshime ? Nje tentative per t’u hapur ? Nje politike si ajo e "ping-pongut" te kinezeve ? Jo !... Arsyeja ishte gjetke !
Ne fakt, vetem dy - tre muaj me pare, kish ndodhur nje skandal i madh i cili i kish hapur Shqiperise mjaft telashe diplomatike. Nje ushtar i rojeve bregdetare te kufirit ne Ksamil, kish qelluar me bresheri kallashnikovi mbi nje motoskaf, i cili u qe afruar pa dashje brigjeve shqiptare. Per pasoje, nje turist francez kish mbetur i vrare dhe « incidenti » ne fjale kish bere buje te madhe. Mediat perendimore, pas shume vitesh heshtje, pas kesaj ngjarje ishin kujtuar ti benin jehone realitetit shqiptar duke e percaktuar ate si vend barabar, plotesisht e mbyllur ne vetvete e me nje popull te shtypur nga nje regjim tiranik stalinist. Me pas, kishin vijuar disa nota te ashpra ne ministrine e jashtme shqiptare e marredhenjet e "vjetra" me Francen qene acaruar jashte mase.
Keshtu qe, kerkesa e Albanos per te vizituar Shqiperine, kish qelluar pikerisht ne ate klime shqetesuese dhe, autoritetet shqiptare per t’i dhene botes nje "imazh" tjeter, ishin bere cuditerisht "zemergjera", me shpresen se kjo gje do ndikonte disi ne permiresimin e imazhit te vendit. Kjo u be e mundur pra, edhe vizita e pare e Albanos dhe atit te tij ne Shqiperi, ngjarje e cila u pasqyrua ne televizion me nje interviste nje minuteshe, ku te dy shprehnin kenaqesine qe ndodheshin ne kete vend te panjohur i cili ndodhej aq afer vendit te tyre, Italise. Por, a ish valle nje paradoks apo rastesi qe, pikerisht dy vjet para se ne Tirane te hiqej zvarre monumenti i tiranit dhe diktatura te jepte shpirt, ne kryeqytetin shqiptar te lejohej pikerisht nje koncert i Albanos me bashkeshoreten e asaj kohe, Rominen ? Shume njerez pyesnin te habitur :
Si ishte e mundur kjo ? Qe enderr apo e vertete ? Si mund te lejoheshin kengetare e kenge, te cilet gjer ne ate kohe, ishin anatemuar egersisht nga regjimi ? Kenge te cilat ishin ndaluar se bashku me ndjekjen e vete programeve te televizionin italian si edhe te cdo gjeje tjeter qe vinte nga perendimi ? Nje koncert ne qender te Tiranes, ne zemren e « keshtjelles » se vetme socialiste ne bote, perkundrejt betimit se ne vend s’do lejoheshin kurre te hynin "derra e dosa", sic kish thene edhe vete shoku Enver ? E cfare do kendonte Albano ne ate koncert ? Kenge dashurie ? Asaj ndenje qe ne Shqiperi s’i kendohej kurre Po ! Albano e Romina do te jepnin nje koncert ne Tirane. E, njerezit vrisnin mendjen te gjenin nje hamendje, nje shpjegim. Mos valle, pushteti po e "leshonte" pak litarin ?
Por, vendimi per te lejuar nje gje te tille, me sa dukej kishte disa arsye. Se pari, per te krijuar per boten e jashtme imazhin se, Shqiperia nuk ishte nje bunker i rrethuar me tela me gjemba. Perkundrazi, qe nje vend ku njerezit jetonin "normalisht", te qete e te lire. Nje vend, ku u kendohej lirisht ndenjave me intime njerezore, perfshire edhe dashurine e, pervec kesaj ajo qe ishte me e rendesishme, me nje veprim te tille i hidhej nje "kocke" edhe brezit te ri, e cila po shfaqte hapur shenja rebelimi… Asaj rinie te percelluar e mpakur nga dielli i aksioneve dhe era e ftohte e zboreve ushtarake. Asaj rinie qe per dekada te tera i kishin mohuar e vrare ndenjat, i kishin vrare vete jeten.
Asaj rinie e cila nuk duronte dot me, por priste rastin te shperthente, te bente dicka ose, ndryshe, te vdiste pergjithmone. Pra, ata, donin qe keshtu t’i hidhnin nje "kocke" apo nje "sheqerke" asaj, rinise se mrekullueshme shqiptare.T’i a hidhnin dhe ti thoshnin ne menyre tinzare : Per kete, ke enderruar gjithe jeten, ti ? Per nje koncert me kenge ne mes te Tiranes. Nje koncert "dal vivo" ? Per nje kengetar rock apo pop ? Ah, po kjo s’eshte fare problem ! Ja ku po u a sjellim. Po, pse, xhanem, s’na keni thene qysh me pare ? … Por, kur ne stadiumin "Qemal Stafa" te mbushur plot e perplot si kurre ndonje here tjeter, Albano dhe Romina dolen ne skene e nisen te kendoje kengen rrenqethese "Liberta" e, ne shkallet e tij u ngriten ne kembe njeheresh me mijra e mijera vete te cilet, te ndezur nga entusiazmi kishin djegur e valvitur kemishat e tyre te perflakura duke e kthyer keshtu koncertin ne nje manifestim e shperthim politik, atehere autoritetet ndofta e kishin kuptuar perfundimisht se, pertej kengeve se Albanos, pertej kengeve aq te dashura italiane, pertej melodise dhe kushtrimit te saj, njerezit donin mbi gjithecka ate, te bekuaren, ta adhuruaren, te shumeprituren, te enderruaren, magjiken : LIRI …
Mardi 7 mars 2006
2
07
/03
/Mars
/2006
15:24
PATRIARKU I KENGES ITALIANE
- Historia e orendreqesit milanez i
cili me pas u be kengetari mitik i Italise -
Nga Vasil QESARI
… Kisha zene vend ne nje tavoline, aty ne sallen e madhe te godines se fakultetit Histori - Filologji, pikerisht ne ate qe ndodhet mbi hollin e
katit te pare e, ku shpesh zhvilloheshin leksione te perbashketa edhe me kurse te tjere. Nuk mbaj mend se ç'lende jepesh aty, ne ate salle te mbushur plot e perplot me studente, ndofta "Historia
e PPSH"-se por, me kujtohet si tani qe isha strukur i vetmuar aty nga fundi, ne krahun e majte te saj e po veshtroja i perhumbur jashte dritares. Isha e njekohesisht s'isha aty. Aty, ne ate salle
prej se ciles do te me mbeteshin mjaft kujtime te mira e te liga si, bie fjala: Nje mbledhje e zgjeruar ku do te kritikohej rende prof. Skender Luarasi. Me pas, nje tjeter ku do "demaskohej"
shoku yne i kursit te letersise, kosovari Nezir Visha i cili akuzohej si "armik i socializmit e pushtetit popullor" ne Shqiperi e, me tej çastet e provimit te "tmerrshem" te "Sintakses" me
prof. Mahir Domin e, pastaj, kujtime me te bukurat: puthjet e fshehta me Linden - te dashurin time e leksionet e "Letersise Moderne", te cilat na jepte Ismail Kadare.
Pra, isha strukur i vetmuar ne nje nga bankat e fundit dhe, siç thashe edhe me siper, po veshtroja jashte, nje dite dimri te ngrysur tiranase me shi
te imte e te merzitshem. Pastaj, nuk di se qysh i shkeputa syte dhe i ula mbi banke, aty ku kish lloj - lloj mbishkrimesh, zhgaravinash e gervishjes te bera me laps, pene, stilolaps e mjete
gervishese, maja gozhde e thike. Ato ishin "hedhur" njera mbi tjetren e mezi lexoheshin. Per t'u zbavitur me ate "rebus" qe kisha para si dhe per t'u shkeputur nga zeri monton i
profesorit, ju kushtova asaj loje e nisa te "dekriptoja" fjale te tilla si: Parti- Enver, 20 shkurt - ditelindja, Te dua, M = D - sempre dhe per jete !, Gomar, mos shkruaj mbi banke! e, pak
me tutje: Celentano - Il tuo baccio e come un rock… Ishte per here te pare qe, ne nje banke universiteti, po lexoja emrin e Celentanos si edhe titullin e panjohur te nje prej kengeve te
tij...
Padyshim, kengetari italian Adriano Celentano, aso kohe ishte i degjuar dhe i "njohur" per shume nga ne. Natyrisht, jo per te gjithe
studentet, por per nje pjese te kufizuar te tyre. Kryesisht per tiranasit e ata qe vinin nga qytete te medha si Shkodra, Durresi, Vlora etj. Kjo kish arsyet e veta sepse, se pari, jo te gjithe i
ndiqnin emisonet e radios italiane e se dyti nga qe degjimi i kengeve te huaja, konderohej jo vetem tabu, por edhe shkelje e moralit, edukates e tradites politike famijare e cila, bashke me
regjimin te qendronte si shpate mbi krye e te mesonte, me ngulm e per dite se, kenget tona ishin me te mirat ne bote e se, çdo gje qe vinte nga jashte ishte e teper e rrezikeshme e duhej flakur
tutje pa hezitim. Celentano, bie fjala, ishte idhulli i shokun tim te ngushte te gjimnazit Llazar Basko e, ate e adhuroja edhe une, megjithse ato vite qeshe me teper i "lidhur" me zerin
e kenget e disa autoreve te tjere, te cilet ndofta shkonin me mire me natyren time melankolike. Sepse, Celentano "susta", ( il molleggiato " – siç e quanin italianet nga qe, kur kendonte ne skene
e perdridhte trupin si nje suste ), per mua qe disi i "harbuar" e rritmi i kenges dhe kercimit te tij, sikur m'a prishte harmonine e melodive te qeta e romantike italiane…
... Shume e shume vite me pas, do te "takohesha" perseri me Celentanon. Kesaj here, ne tjeter kohe. Ne te tjera rrethana e ne tjeter sfond ngjarjesh.
Sa kisha krijuar televizionin lokal "Teleblu" ne Vlore dhe ishim duke bere provat e para te shperndarjes se sinjalit, i cili shoqerohej vetem me nje sigel dhe muzike ne sfond. Tekniket italiane,
po benin instalimet e fundit dhe pasi gjitheçka pat mbaruar, kerkuan te kalonin ne eter nje imazh çfardo pra, nje kasete me filmime te ndryshme, per shembell: nje film, nje koncert a nje pjese
teatri. E, une as sot s'e di se si, pse e qysh, m'u gjend me vehte nje kasete VHS me regjistrimin e koncertit te fundit te Celantanos ( Concerto Live – Forum di Assago ). E vendosem ate
ne magnetoskop dhe ne monitoret e regjise, u shfaq imazhi dhe zeri madheshtor i Adrianos. Trupin m'a pershkruan morrnica. Po plotesoja keshtu, nje enderr timen te pa imagjinuar kurre.
Ne eter, pa frike e lirisht, po shperndanim kenget e nje kengetari te madh italian ...
BIOGRAFIA
...Te flasesh per Adriano Celentanon, nje prej miteve me te shquara te kenges italiane eshte mjaft e veshire, nder te tjera edhe per
shkak te kundershtive te ndryshme qe egzistojne rreth personalitetit te tij. Por, se pari, le te njihemi me biografine e
tij. A.Celentano ka lindur me 1938 ne Milano, ne te famshmen Via Gluck, numer 14. Prinderit e tij ishin puljeze ( nga Puglia ) transferuar ne veri te vendit per motive
punesimi e, ishte ne ate qytet qe ai kaloi adoloshencen e pastaj, pasi braktisi shkollen, punoi ne profesione nga me te ndryshmet. Nder ato, ai i fundit dhe siç thuhet edhe me
i preferuari, ishte ai i orendreqesit te cilin ai e ushtroi me perkushtim, gjersa ndodhi ajo ngjarje e cila do t'i ndryshonte atij krejt jeten. Kembengules, i talentuar dhe i pasionuar pas kenges, emri i tij u degjua per here te pare ne fund te viteve '50, pikerisht me 18
maj 1957. Atehere, ishin vitet kur
mbare te rinjte italiane ishin "infektuar" keqaz nga epidemia e rock - ut, nga ai vallzim amerikan i cili per Italine ishte nje fenomen i ri, nderkohe qe ne Amerike kish tridhjete vjet
qe luhej. Ne "Palazzo del Ghiaccio" zhvillohej festivali i pare italian i "rock and roll" - it dhe, djaloshi Celentano i cili gjer atehere kish kenduar vetem neper lokale
nate u paraqit para 10 mije shikuesve, me kengen "Ciao ti dirò". I veshur me nje bluze te kuqe e pantallona blue-jeans, ai shoqerohej nga kompleksi "Rocky Boys" i cili perbehej nga
Enzo Jannacci, Giorgio Gaber e Luigi Tenco e qe imitonte Elvis Presley e levizjet frenetike te kengetarit amerikan, Jerry Lewis. Ishte pra aty, ne ate festival qe kenga
e Adrianos u shpall fituese dhe u cilesua si nje triumf i vertete ! Rruga e tij drejt karieres, tashme ishte e hapur ...
maj 1957. Atehere, ishin vitet kur
mbare te rinjte italiane ishin "infektuar" keqaz nga epidemia e rock - ut, nga ai vallzim amerikan i cili per Italine ishte nje fenomen i ri, nderkohe qe ne Amerike kish tridhjete vjet
qe luhej. Ne "Palazzo del Ghiaccio" zhvillohej festivali i pare italian i "rock and roll" - it dhe, djaloshi Celentano i cili gjer atehere kish kenduar vetem neper lokale
nate u paraqit para 10 mije shikuesve, me kengen "Ciao ti dirò". I veshur me nje bluze te kuqe e pantallona blue-jeans, ai shoqerohej nga kompleksi "Rocky Boys" i cili perbehej nga
Enzo Jannacci, Giorgio Gaber e Luigi Tenco e qe imitonte Elvis Presley e levizjet frenetike te kengetarit amerikan, Jerry Lewis. Ishte pra aty, ne ate festival qe kenga
e Adrianos u shpall fituese dhe u cilesua si nje triumf i vertete ! Rruga e tij drejt karieres, tashme ishte e hapur ...
Pas kesaj fitoreje, emri i tij nisi te degjohej gjithmone e me teper ne Itali. Nje vit me pas, me 1958, Adriano Celentano luan rolin e
tij pare ne nje film te titulluar "I frenetici" e, me 1959 ne Ankona, ne nje konkurs kombetar fiton vendin e pare me "Il tuo bacio è come un rock" e cila, pastaj, behet nje sukses
i bujshem dhe kalon shume shpejt ne krye te klasifikimit te shitjes se disqeve. Po ate vit, ai luan ne nje film tjeter dhe
pikerisht ne "I ragazzi del Juke-Box". Nderkohe, viti 1960 shenon edhe nje kulm tjeter per te. Luan ne filmin "La dolce vita" te Felinit si edhe ne disa te tjere, nder te cilet veçojme,
"Urlatori alla sbarra" me Mina dhe Joe Sentieri. Me 1961, nderkohe qe ishte duke kryer sherbimin ushtarak, Celentano kerkon te marre pjese ne Festivalin e Sanremos. E pamundur, pergjigjen
eproret. Autori i kenges Piero Vivarelli, i shkruan leter Giulio Andreotti, ministrit te mbrojtjes se asaj kohe, i cili jep "viston". Adriano paraqitet keshtu per here te pare ne kete festival aq
te dashur per italianet. Kenga e tij titullohej: "24.000 baci". Skena hapet dhe Celentano paraqitet para spektatoreve, jo
si gjithe te tjeret, por mbrapsh, me kurriz. Nje gjest i papare, provokator, ofendues dhe i paparishikuar per organizatoret, jurine e publikun. Megjithate, si per çudi, kenga ze vendin e
dyte dhe ishte nje triumf e, shume shpejt ne treg, prej sa u shiten mbi nje milion disqe 45 xhiro.
Pas kesaj, suksesi i tij s'njeh me ndalese. Me 1962, i frymezuar nga
shembelli i Frank Sinatres, ai themelon te njohurin grup diskografik "Clan", ne te cilin bashkon miq e te aferm: kompozitore, kengetare, autore tekstesh ( Miki del Prete, Luciano Bereta, Don
Backy, Ricky Gianco, Detto Mariano etj. ) e, mes tyre edhe te fejuaren e tij, Milena Cantù e quajtura "la ragazza del Clan". Celentano nis keshtu te mendoje per mjaft projekte
e ide, nderkohe qe nga kritika cilesohet si nje nga zerat me premtues te kenges se lehte per kohen. Filmat, disqet, kenget, radioja, televizioni dhe turnete, e bejne ate nje artist
gjithmone e me popullor. Fiton ne "Cantagiro" me "Stai lontana da mè" e, me pas me "Ora sei rimasta sola" ( te dy kenget, te shkruara nga Ricky Gianco ). Por, diçka jo e "kendeshme"
ndodh me 1963. Ai ndahet nga e fejuara Milena Cantù e, ne naten e 14 korrikut 1963 ne menyre krejt sekrete, martohet me aktoren Claudia Mori, pikerisht ne kishen e San Francescos, ne
Grosseto. Gjashte muaj me pas, çifti lind vajzen e tij te pare, Rositen.
... Viti 1965 shenon per Adriano Celentanon nje periudhe te veshtire mistike. Ne gazeta shkruhet se Celentano e "Clan" - i i tij, mblidhen mbremjeve e lexojne Biblen duke komentuar vargjet e saj. Nderkohe, ca nga kenget e tij te fundit, per te cilat thuhej se kishin brenda tyre fryme fetare ( "E voi ballate", "Preghero" ), jane te merziteshme e
nuk ecin ne unison me suksesin e madh te kengeve te epokes ku prijne grupe te tille mitike si Beatles,
Rolling Stones ( per te cilet, per paradoks a mendjelehtesi, Celantano deklaron se nuk i pelqejne fare e tenton t'i vere ne loje me kengen "Tre passi avanti" ).
Si te mos mjaftonte me kaq, ne kete periudhe, filmi i xhiruar prej tij 'Super rapina a Milano', del nje ... "fiasko" e vertete. Edhe ne "Clan" punet nuk shkojne mire. Nisin ferkimet, kundershtimet, fjalet, grindjet. Kompleksi "Ribelli" largohet. Pas tij i zemruar keq edhe Don Backy. Por, Celentano eshte i zgjuar dhe ne fund, vendos te nderoje "kartat", pikerisht ne fushen e kenges, aty ku ndihet edhe me i forte. Me se fundi, ai vendos te ndertoje nje stil te ri, te frymezuar nga fenomeni me i madh i asaj kohe: pikerisht ne "folk-rock", nje gjini te cilen djaloshi Bob Dylan, me kitare ne dore, e perdor per te folur mbi Ameriken dhe problemet e saj sociale. Pra, Celentano vendos te ndjeke shembellin e tij duke perzier aspekte te biografise se vet teper te thjeshte, perzier me shqetesimin mbi urbanizmin e eger dhe "progresin", te cilet bejne perpara duke shkaterruar gjitheçka, jo vetem barin e livadhet, por edhe menyren e te jetuarit ...
1966.Celentano paraqitet perseri ne skenen e Sanremos si nje "imperator" shoqeruar nga 50 vete, pjestare te kompleksit muzikor "Ribelli". Por, kenga
dhe spektakli qe e shoqerojne ate s'pelqehet; ajo eshte diçka krejt e re dhe e papranueshme per Sanremon. Kenga e tij, 'Il ragazzo della via Gluck", eliminohet ne menyre te bujeshme e
te papritur qysh ne mbremjen e pare te festivalit. "Clan" - i shokohet e Celentano jep majtas e djathtas nje buzeqeshje fallco, thjesht per te mos t'a dhene vehten. Ne gjendje te
tille eshte edhe opinioni publik i cili priste qe ajo te vleresohej ne vendet e para... Por, gjerat shume shpejt ndryshoje dhe, ku ?... Pikerisht ne "Hit
Parade". Aty, kenga njeh nje triumf te vertete dhe shpejt prej saj shiten gjer ne nje milion disqe. E, jo vetem kaq por ajo, perkthehet e kendohet edhe ne 18 gjuhe te tjera. Me 1967,
çifti Adriano e Claudia marrin pjese ne "Cantagiro" me kengen "Siamo la coppia più bella del mondo". Ndersa me 1968 vazhdojne dy suksese te tjera te medha: kenga "Azzurro", shkruar nga
djaloshi i panjohur Paolo Conte ( e qe eshte cilesuar si nje nga kenget me te bukura te viteve '60 ) e me pas "Chi non lavora, non fa l'amore" interpretuar me te shoqen Claudia Mori,
kenge qe shkaktoi nje varg polemikash per shkak te tekstit te saj, i cili nuk pershtatej me kontekstin kohor kur levizja punetore ne vend ishte çeshtje e
dites...
( 14 korrik 1964: Adriano dhe Claudia Mori martohen naten, ne sekretin me te madh )
( 14 korrik 1964: Adriano dhe Claudia Mori martohen naten, ne sekretin me te madh )
1970 - 1973. Adriano realizon filmin "Serafino". Kritika e vlereson dhe e ngre lart interpretimin e tij. Gjate asaj periudhe, ai eshte
me aktiv se kurre. Punon paralelisht ne shume drejtime. Kendon, merr pjese ne emisone televizive, luan dhe realizon filma. Ne çift me gruan, Caudia Mori, fiton Festivalin e Sanremos me
kengen "Chi non lavora non fa l'amore" nderkohe qe me 1974 realizon filmin "Yuppi Du", i cili gezon nje sukes te madh e ku ai eshte njekohesisht edhe aktor, regjisor e produktor e qe kritika
e cileson si filmin e tij me te mire. Prodhimi i tij diskografik nuk njeh nderprerje. Gjate viteve '70 - 2000, ai shkruan e interpreton kenge te natyres "predikuese" si: "L'ultimo degli uccelli",
"L'albero di trenta piani", "Svalutation" dhe kenge nostalgjike si "Soli", "Il tempo se ne va", per te rradhitur me tej edhe kenge me motive te "lira" si: "Sotto le lenzuola",
"Bellissima", "Susanna", etj.
Njeri pas tjetrit dalin edhe albumet e tij si "La pubblica ottusità" (1989), "Il re degli ignoranti" (1991) dhe "Quel punto" (1994)
nderkohe qe ne tregun diskografik, vazhdojne te zene nje hapsire te konsiderueshme disqet e gjithe "katalogut" te tij krijues si edhe antologji te ndryshme me kenge te perzgjedhura. Me 1999,
Adriano publikon nje tjeter CD te titulluar "Io non so parlar d'amore", ne bashkepunim me Mogol qe shkruan tekstet e Gianni Bella muziken. Ne vitin 2000 ai realizon ne bashkepunim
me RAI ( televizionin publik italian ) programin "Francamente me ne infischio", ku fton dhe shume artiste te shquar italiane e te huaj e, ku tema kryesore qe trajtohej ishte ajo sociale. Ne
nentorin te te njejtit vit, Celentano publikon nje tjeter album, po perseri ne bashkepunim me Mogol e Gianni Bella te titulluar "Esco di rado ( e parlo ancora meno )" nderkohe qe tre vjet me
pas, del CD "Per sempre". Krijimi i fundit i Adrianos eshte albumi "C'è sempre un motivo" (2004) i cili permban edhe nje pjese te panjohur te Fabrizio De André te titulluar "Lunfardia",
kenduar ne dialektin e Buenos Aires ( Argjentine ).
MINA & CELENTANO
1999 - Nje CD me dhjete kenge te shkelqyera kushtuar
Dashurise
... Dhjete kenge te shkelqyera, per te festuar dyzete vjetet e nje kariere te jashtezakoneshme: ate te Mines e Celentanos. Albumi, i
cili permban keto dhjete kenge, ne menyre te thjeshte mban vetem emrat e tyre e nuk ka ambicjen te beje nje bilanc te kater dekadave e te sukseseve te tyre te medha. Eshte vetem, si te thuash,
takimi i dy artisteve te medhenj, aq te ndryshem e njekohesisht aq te ngjajshem, te cilet me emrat e tyre kane neneshkruar historine e muzikes se lehte italiane. Fatet e tyre, jane pak a shume te ngjajshme. Ta dy debutojne ne vitin 1958 e, rruga e tyre artistike, pershkruan te njejten "trase". Qysh prej atyre
koheve, ka "rrjedhur shume uje", plot dyzete vjet e Mina ka mbetur po ajo e, Celantano diçka me pak se Celentano i dikurshem. Ish "Tigri i Kremones" eshte ende nje interpretuese e fuqishme dhe
magjike, edhe pse ne skene e publik nuk shfaqet me, nderkohe qe Adriano ka rene ne "qetesi "dhe shenjat e kohes se kaluar i ka me te theksuara e, per pasoje, s'eshte me ajo "susta" e
dikureshme qe s'gjente rehat ne skene ...
Dhe ky takim fantastik, del nje disk i nje cilesie teper te larte. Ne dhjete kenget e mrekullueshme te ketij albumi, ka momente te nje intensiteti te madh, te nje pasioni
superior, te nje interpretimi madheshtor. Ne te, Mina ka zgjedhur kompozimet e disa autoreve te rinj e te panjohur ( Stefano Cenci dhe Paolo Audino ) perveç tre pjeseve te "Audio 2", nje
grup i inkurajuar e mbeshtetur nga Mina. Pastaj, vijon nje pjese e shkruar nga Adriano, te cilen ai e kendon se bashku me Minen ne dialektin e Foggia-s. Nder pjeset e tjera muzikore eshte
edhe nje krijim i Massimiliano Pani: nje kenge e madhe e cila interpretohet me nje perkushtim e pasion ta papare nga te dy "gjigandet": Celentano e Mina ).
Nder me te fundit albume te Adriano Celentano eshte edhe ai qe titullohet "Per sempre", fryt i bashkepunimit te tij me Gianni Bella e Mogol
si edhe nje kenge qe mban firmen e Francesco Guccini, nderkohe qe tre te tjerat "Per sempre" “Mi fa male” dhe “Radio Chick” – luhen ne pianoforte nga i shquari i muzikes jazz, Chick
Corea.Ky album ( CD ) eshte krijuar nga i njejti ekip ( Gianni Bella e Mogol ). Mbas diskut "Per sempre", CD e fundit eshte nje album me se dinjitoz si ne aspektin
"aranxhues" edhe ne ate te gjinive, me pjese qe kalojne nga jazz ne blues, nga rock-u ne kengen popullore. Nder kenget e tij me te shenuara jane ato qe titullohen 'Marì Marì', 'L'ultima
donna che amo' dhe 'Proibito'. Nder to ben pjese edhe nje kenge e interpretuar nga Fabrizio De André dhe kenduar ne nje dialekt argjentinas. Ndersa kenga 'Quel casinha', eshte nje
version ne gjuhen kreole i se mirenjohures 'Il ragazzo della via Gluck', nderkohe qe 'Vengo dal jazz', eshte frymezuar nga kenget "blues" te viteve '30. Eshte, nje CD - album, i cili eshte pelqyer sidomos nga "fans"-at e tij, te cilet gjejne ne te aftesite interpretuese te
Celentanos.(Celentano eshte kengetari italian i cili ka shitur me shume disqe ne bote, me teper se 80 milione. Disqet e
tij njihen, degjohen dhe pelqehen ne shume vende te botes, nder te cilet:Shqiperia,Gjermania,Franca, Spanja, Portugalia,Anglia,Holanda,Greqia,Brazili,Venezuela, Argjentina, Japonia, Shtetet e
Bashkuara, Rusia etj. )...
FILMOGRAFIA
Adriano Celentano ka luajtur ne filmat :
"I frenetici" (1958)
"Urlatori alla sbarra" (1959)
"Ragazzi del juke-box" (1959)
"La dolce vita" (1960)
"Io bacio... tu baci" (1961)
"Canzone di oggi, canzone di ieri, canzoni di domani" (1962)
"Il monaco di Monza" (1963)
"Super rapina a Milano" (1964)
"Serafino" (1968)
"Er più: storia d'amore e di coltello" (1971)
"Rugantino" (1973)
"L'emigrante" (1973)
"Di che segno sei ?" (1975)
"Culastrisce nobile veneziano" (1976)
"Ecco noi per esempio" (1977)
"Geppo il folle" (1978)
"Sabato, domenica e venerdì" (1979)
"Mani di velluto" (1979)
"La locandiera" (1980)
"Il bisbetico domato" (1980)
"Asso" (1981)
"Innamorato pazzo" (1981)
"Bingo Bongo" (1982)
"Sing Sing" (1983)
"Segni particolari: bellissimo" (1983)
"Lui è peggio di me" (1984)
"Il burbero" (1987)
"Jackpot" (1992
Eshte skenarist i filmave:
"Geppo di folle" – 1978
"Joan Lui" - 1985
"Jackpot" - 1992
Dhe regjisor ne filmat :
"Super rapina a Milano" - 1964
"Yuppi du" - 1975
"Geppo il folle" -1978
"Joan Lui" – 1985
Lundi 6 mars 2006
1
06
/03
/Mars
/2006
21:21
THE 'ROKES'
Nga Vasil QESARI
... Po dëgjoja
një CD me këngë të zgjedhura nga kompleksi italian i viteve ’60 -’70, The Rokes, të cilin ma
dërgoi këto ditë një mik
nga Italia e që më çoi në kujtime të largëta. Pikërisht në verën e vitit 1967,
atëhere kur sa kisha mbaruar maturën e pata fatin e rrallë
të shihja
për herë
të parë një imazh televiziv. Aso
kohe, si kudo në Shqipëri dhe në Vlorë, televizorët ishin
shumë të
rrallë, ndofta dy-tre
dhe, të kishe fatin të shihje diçka të tillë, ish një privilegj e kënaqësi tepër e rrallë gjë të cilën, natyrisht, nuk e kishte kushdo. Në lagjen tonë, ose
më mire të
themi në periferi të saj,
në një
pallat në formë këndi, jetonte
një djalë i hijshëm dhe i turpshëm si
vajzë. Ai quhej Nini Pazolli e ish dy-tre vjet më i vogël se unë. Kisha
dëgjuar diku, nuk e di se qysh e në ç’rrethana se, ai kish një televizor në shtëpi e, qe pikërisht ky motivi pse
bëra të
pamundurën të zija miqësi me të. E, kjo gjë, për fat, s’pat
qenë e vështirë sepse ime motër, ishte
në një
klasë me
motrën e tij.
Pra, shumë shpejt zura
miqësi me Ninin dhe herë pas here, kur dilnim shëtitje, ai më tregonte për televizorin e tij
të cilin e pat sjellë me vete i ati, ushtarak, fill pas studimeve në Bashkimin Sovjetik. Por, për disa kohë televizori kish renë në defekt dhe
qe vendosur në një kënd të zgjedhur të shtëpisë si stoli e çmuar. E, për fat
të keq, pa magjinë e tij për të cilën flitej, pra, pra “pa sy
e pa gojë” nenë
ofshamat dhe ankesat e të atit që s’pushonte së u qari pambarim, sepse e kishte blerë shtrenjtë në Odesë, me kursimet e viteve studenteske. Për më keq akoma, askush s’dinte t’a
rregullonte e, natyrisht, askush nuk donte ta blinte në gjendje
të prishur e me çmimin marramendës që ofronte pronari i
tij. Por, së fundi, atij halli të madh i kish dhenë zgjidhje e televizorin kish mundur ta vinte në punë
mjeshtri i shquar i riparimeve radio - elektronike, Dhimitër Doga, i cili ishte nga Vlora por jetonte në Tiranë.
qe vendosur në një kënd të zgjedhur të shtëpisë si stoli e çmuar. E, për fat
të keq, pa magjinë e tij për të cilën flitej, pra, pra “pa sy
e pa gojë” nenë
ofshamat dhe ankesat e të atit që s’pushonte së u qari pambarim, sepse e kishte blerë shtrenjtë në Odesë, me kursimet e viteve studenteske. Për më keq akoma, askush s’dinte t’a
rregullonte e, natyrisht, askush nuk donte ta blinte në gjendje
të prishur e me çmimin marramendës që ofronte pronari i
tij. Por, së fundi, atij halli të madh i kish dhenë zgjidhje e televizorin kish mundur ta vinte në punë
mjeshtri i shquar i riparimeve radio - elektronike, Dhimitër Doga, i cili ishte nga Vlora por jetonte në Tiranë.
Atë behar që u njoha dhe u shoqërova me Ninin, ai më tregonte se gjatë dimrit nuk
arrinin të shihnin asgjë e vetëm në verë, atëhere kur sinjali i cili vinte që përtej Adriatikut bëhej i fortë, ata mund
të ndiqnin emisione, programe, koncerte e filma të ndryshëm. Ndër të tjera, ai më fliste edhe për emra
artistësh që i kisha njohur nëpërmjetradios italiane: e sidomos për këngëtarë të cilët i kisha
dëgjuar sa e sa herë e që, natyrisht, s’i kisha parë kurrë në televizor...
Një herë, Nini më premtoi se ndonjë
ditë do
përpiqej të
më fuste
në shtëpi për të shikuar në televizor por, ama, me një kusht. Ajo gjë
mund të bëhej e mundur,
vetëm atëhere kur të mos kish njeri. Prindërit i’a
kishin ndaluar rreptësisht të sillte ndonjë
shok brenda, sidomos për të parë në televizor. Bile edhe vetë televizorin nuk e prekte kush me dorë. Atë mund t’a hapte
vetëm i ati, tjetër njeri, në asnjë mënyrë. Ky qe urdhër i prere. Urdhër ushtarak. Por Nini e shkeli atë dhe e mbajti premtimin qe me
kish dhëne. Një mbasdite, kur prindërit e tij kishin shkuar në
Berat, e takova jo larg shtëpisë së tij, afër xhamisë, në rrugën para shkollës “Ali Demi”. Ku je
? - më tha - S’kam lenë vend pa të kërkuar. Vajta edhe nga
nëna jote, pyeta, po kishe dalë ... Hajde! Do vemi në
shtëpi
për të
parë televizor. S’kam
njeri e rast si ky, t’a dish, s’ka për të ardhur kurrë ... E, duke nxituar, sikur prindërit e tij të ktheheshin nga minuta
në minutë, të dy së bashku, shpejtuam hapat
drejt shtëpisë së tij.
Ishte shtëpi e bukur
ajo e Ninit !... Një hyrje e mobiluar hijshëm. E pastër e me shumë gjëra të cilat në
shtëpinë time as që mund të imagjinoheshin: frigorifer, sobe, mobilje, bibliotekë me dru arre, divanë, perde
të renda, tapete të butë e, mbi të gjitha ishte, ai, i
bekuari: televizori. O, Perëndi !... Ç’farë emocione !... Ndërkohë që rrija si i shushatur
në korridor, gjëja e parë që doja të shihja me ngulm qe ai, televizori. Oh! Do shihja një imazh televiziv? Po, kjo, ish një mrekulli !...Nini më çoi
në dhomën e pritjes, dritaret e
së cilës binin nga bulevardi e më
tregoi një kolltuk. U ula me ndrojtje e, nene vete, ndjeva butësinë e tij. Ishte
për herë
të parë ne jetën time
që ulesha në një kolltuk.
Televizori ishte aty, përballë meje. Një aparat misterioz, magjik. Me gërmat e praruara cirilike “Znamia“ në reliev, një ekran vezullues fosforeshent e ca butona si të radios. Nini shtypi butonin e ndezjes. U dëgjua një kërcitje e lehtë e, pastaj, në qendër
të ekranit u duk
një pikëz drite verbuese. Pas pak, ai u mbush plot me grimca të ndritshme, të bardha, gri e
të zeza. ( Ato, të cilat më pas, ne do t’i quanim në zhargonin
popullor “ miza “ ). Tani do t’i vë antenën - tha ai - Por, nuk di në se do kemi fat apo jo, sepse varet si do te jete sinjali. Ka ditë që ai vjen mirë, por ka
të tjera, kur figura mezi duket. Ndërkohë që ai po vendoste kabllin e
antenës diku pas televizorit, ndjeja të më rrihte zemra fort e u luta të kisha fat qe të shihja diçka,
sepse një rast i tillë për të parë në televizor, isha i
sigurtë se nuk do të më vinte më ...
Dhe ja !.. Figura pak nga pak nisi të vijë. Herë me shkëputje, herë e
plotë. Pastaj, ajo u prish përsëri e nisi të rrotullohej me
vërtik si një
karuzel marramendës. Për fat, më pas ndaloi. Ishte një imazh bardh’ e zi që shihej fare qartë. Mes një skene ndriçuar nga prozhektorë të fortë, qëndronte një djalosh i veshur bukur, i rrethuar
nga djem e vajza me sy të gjallë e të qeshur. Ata kishin zënë vend ulur
rreth tij, në formë gjysmë rrethi. Me sa dukej, spikeri drejtonte një emision për mosha
të reja.
Zemra nisi të më rrahë fort e adrenalina m’u ngrit në kulm. Shikoja imazhet, dëgjoja fjalët e, gjithë kjo,
më dukej si një
ëndërr e bukur. Them ëndërr, sepse e quaja mrekulli faktin se, s’arrija të kuptoja se si ato pamje mund te vinin nëpërmjet
eterit nga një vend i largët e të mbrinin gjer aty, në atë “kuti magjike“, aty në
një shtëpi të rrugës
Vlorë -Skelë. E, pastaj, natyrisht, nga që kisha fatin të shihja një botë të panjohur, krejt të largët e të ndryshme nga ajo e jona. Për një çast, mes duartrokitjeve e klithmave të gocave, spikeri ftoi në skenë një kompleks mjaft të njohur
muzikor e, pastaj, thirri me zë të lartë :
Vlorë -Skelë. E, pastaj, natyrisht, nga që kisha fatin të shihja një botë të panjohur, krejt të largët e të ndryshme nga ajo e jona. Për një çast, mes duartrokitjeve e klithmave të gocave, spikeri ftoi në skenë një kompleks mjaft të njohur
muzikor e, pastaj, thirri me zë të lartë :
- Ed adesso, gli invitati della serata !... The Rokes !...
The Rokes ?... Kompleksi që kisha dëgjuar sa e sa herë në radion italiane ?
Vërtet qe isha me shume fat ! The
Rokes ?... Ata, katër djemtë anglezë që kishin braktisur liceun
në Londër, për të zbarkuar në Itali në mesin e
viteve ’60 dhe që e benë atë atdheun e tyre të
dytë. Ata
që kishin “shpërthyer“ me këngët “Che colpa abbiamo noi“ dhe “E’ la poggia che va“, të cilat pastaj kishin pushtuar vendet e para në klasifikimin e disqeve më
të shitura. Ata,
katër djemtë
e hijshëm, me
xhinse, këmishe me frudulla e flokë të gjatë : Mike, Bon, Shel e
Johny. Ata ishin në skenë. Tre prej tyre mbanin në
duar kitara elektrike e, i katërti, kish zënë vend
në bateri. Dhe nisën të nisën të këndojnë:
E la notte cade su di noi,
La gente non sorride piu,
Vediamo un mondo vecchio
Che ci sta crollando addosso,
Ma che colpa abbiamo noi ...
The Rokes ishin aty para
meje e, unë, po i shihja me sytë e mi. Qenë aq pranë sa me dukej se mund t’i
prekja me dorë. Ata, këngët e të cilëve i doja
shumë. Siç adhuroja po aq edhe komplekset e tjerë të asaj kohe : Equip’84, Dik-Dik, Camelonti ... Këto kujtime më kaluan vetëtimthi
në mend, teksa po dëgjoja një CD me këngët më të mira të The Rokes, të cilin m’a dërgoi
këto ditë nje mik ...
VOYAGE VERS ...
- : SIMBAD
-
- : Voyages Culture Vie perso / Journal intime Littérature Mode & Beauté Culture
- : Le voyage pour moi ce n'est pas arriver, c'est partir. C'est l'imprévu de la prochaine escale, c'est le désir jamais comble de connaitre sans cesse autre chose. C'est demain, éternellement demain ...
- Partager ce blog
- Retour à la page d'accueil
- Contact
Simbad en voyage
HISTOIRES DE
MER
Les histoires de mer ont parcouru le temps. Nous savons bien peu dechose des
premiers navigateurs mais la Bible n’est pas avare de récits. Arche de Noë, Jonas, ouverture de la mer Rouge pour laisser passer les Hébreux. Dans l’Odyssée, si Ulysse met tant de temps pour
regagner Ithaque après la guerre de Troie, c’est qu’il est très largement victime des pièges que lui tend Poséidon ...
MILLE ET UNE NUITS
Simbad le marin est l'une des parties des Mille et Une Nuits, vaste recueil de contes
élaboré par des générations d'auteurs entre le VIIIe e XIIe siècle. D'origine persane, ces contes se sont enrichis, par la suite, de nombreux apports arabes. Un palais magnifique, une gracieuse
mélodie, des parfums enivrants ...
VOYAGES DE SIMBAD
Toujours à la recherche
d'aventures, Simbad reprend la mer et, comme à l'habitude, son navire s'échoue. Les sauvages nus avec lesquels il se retrouve leur donnent à manger une plante qui leur enlève toute volonté
...
REVES ET FANTASMES
Dans le monde occidental en revanche, Les Mille et Une nuits suscitent un incroyable engouement dès leur traduction, nourrissant les
rêves et fantasmes des Occidentaux sur l’Orient et stimulant l’imagination des peintres. C’est Antoine Galland qui réalisa, à partir d’une copie arabe, la première traduction en français
(1704).
VOYAGER
"Lorsque tu voyages, tu fais une expérience très pratique de l'acte de
renaissance. Tu te trouves devant des situations complètement nouvelles, le jour passe plus lentement et, la plupart du temps, tu ne comprends pas la langue que parlent les gens. Exactement comme
un enfant qui vient de sortir du ventre de sa mère. Dans ces conditions, tu te mets à accorder beaucoup plus d'importance à ce qui t'entour parce que ta survie en dépend. Tu deviens plus
accessible aux gens car ils pourront t'aider dans des situations difficiles"(Paolo Coelho) ...
" Il s’appelle Simbad le Marin
et possède une caverne pleine d’or "
( Alexander Dumas "Le Comte de Monte-Cristo" )
( Alexander Dumas "Le Comte de Monte-Cristo" )
***
Translate the blog
